Eylülde Ne Hasat Edilir? Bağbozumundan Bal Sağımına

Eylülde ne hasat edilir sorusunun cevabı, Anadolu'nun en eski şenliklerinden birinde saklı: bağbozumu. Eylül; üzümün, incirin ve elmanın ayıdır, ama iş meyveyle bitmez.

Arıcılar yaylalardan bal sağımıyla döner, fındık harmanları kalkar, salça kazanları son kez kaynar. Yaz sebzeleri son turunu atarken sonbahar ürünleri tezgaha yeni yeni iner. Kısacası eylül, yazın bereketiyle kışın hazırlığının kesiştiği aydır.

Bu yazıda eylül ayında hasat edilen sebze ve meyveleri, bal ve fındık gibi eylüle özel ürünleri ve bu ayda kilerinize ne koymanız gerektiğini anlatıyoruz.

Eylülde hasat edilen meyveler

• Üzüm — bağbozumu ayı; sofralık sultaniye, şaraplık ve pekmezlik çeşitler zirvede.
• İncir — taze incirin en bol dönemi; kurutmalık serimi de eylülde başlar.
• Elma — starking, golden ve amasya elması dalını doldurur.
• Armut — sonbahar çeşitleri (deveci, ankara armudu) toplanmaya başlar; santa maria gibi yaz çeşitlerinin hasadı çoktan bitmiştir.
• Şeftali — geç çeşitlerin son turu.
• Nar — erkenci çeşitler ay sonunda olgunlaşır; üretici çatlamayı önlemek için hasadı geciktirmemeye bakar, çatlayan nar pazar değerini kaybeder.
• Ayva — ilk ayvalar eylül sonunda sararır.
• Ceviz — yeşil kabuğundan çıkarılıp kurutulmaya serilir.
• Fındık — Karadeniz'de harman zamanı; yeni mahsul fındık eylülde çuvala girer.
• Kestane — yüksek bölgelerde ilk kestaneler ay sonunda düşer.

Eylülde hasat edilen sebzeler

• Salçalık domates ve kapya biber — kazan kaynatmanın son ve en yoğun ayı.
• Patlıcan — közlemelik ve turşuluk son bolluk dönemi.
• Kuru soğan ve patates — kışa girecek ana stok eylülde depolanır.
• Mısır — geç ekim taze mısırın son ayı.
• Taze fasulye — Karadeniz ve geçit bölgelerinde sürer.
• Bal kabağı — sıcak bölgelerde ilk kabaklar ay sonunda kesilir, asıl hasat ekimde başlar.
• Lahana ve karnabahar — ilk sonbahar turfandası tezgaha iner.
• Ispanak, roka, tere — güz yeşilliklerinin ilk hasadı.
• Turşuluk salatalık ve biber — küp basmanın tam zamanı.
• Pırasa — eylülde fideler toprağa girer; asıl sökümü ekimde başlar.

Eylüle özel iki hazine: bal sağımı ve yeni mahsul fındık

Eylül, arıcının hasat ayıdır: yayla çiçeklerinden dönen kovanlarda petekler sırlanır ve yılın balı sağılır. "Yeni mahsul bal" ifadesini en çok bu ayda duymanızın sebebi budur — gerçek üretici balı, yılda bir kez, sağım döneminde çıkar.

Kaçkarların eteklerinde kovan gezdiren üreticilerin kestane ve çiçek ballarını Artvin bal ve arı ürünleri sayfamızda sağımından kısa süre sonra, üreticinin kendi fotoğraflarıyla bulabilirsiniz. Hangisinin gerçek olduğunu ayırt etmek isteyenler gerçek bal nasıl anlaşılır yazımıza bakabilir.

Karadeniz'de ise aynı günlerde fındık harmanı kalkar; yeni mahsul fındığın kokusu, marketteki eski mahsulle kıyas kabul etmez.

Eylül ürününü neden mevsiminde almalı?

Mevsiminde toplanan ürün üç yerde fark yaratır: tabakta, cüzdanda ve tarlada. Eylülde dalından kopan tarla domatesiyle kış ortasında serada yetişen domates aynı şey değildir; şeker oranı da kokusu da mevsimle olgunlaşır.

Fiyat tarafı daha da açık. Arz bollaşınca fiyat düşer: salçalık domates eylülde yılın en uygun seviyesindedir, kış ortasında serada yetişen domates ise kat kat pahalıya gelir. Kışlığını eylülde hazırlayan o farkı cebinde tutar.

Bir de yol meselesi var. Hasat gününde üreticiden çıkan ürünle hal zincirinde günlerce bekleyen ürün arasındaki fark yalnız tazelik değil, israf: bekleyen ürünün bir kısmı daha tezgaha varmadan çürür.

Eylül hasadı tablosu: ürün, bölge ve saklama

Eylülde kiler nasıl doldurulur?

Eylül, kilerin son yazım ayıdır: salça kazanı bu ay son kez kaynar, turşu küpleri basılır, kurutmalıklar toplanır. Kendi kuranlar için iki rehberimiz var: domates salçası nasıl yapılır ve kışlık turşu nasıl kurulur.

Bu telaşa vakti olmayanlar için üreticilerin kendi mutfağında hazırladığı salça ve reçeller Balıkesir reçel, salça ve turşu sayfasında bekliyor; sofralık taze ürünler için de meyve ve sebze kategorisinden hasadı yapan üreticiye doğrudan sipariş verebilirsiniz.

Bir püf noktası: kışlık alışverişi ekime bırakmayın — eylül sonunda hem çeşit azalır hem fiyat yükselir. Bölgenizdeki ürün ve hasat duyuruları için Tarım ve Orman Bakanlığı sayfasını, üretim miktarlarını merak ediyorsanız TÜİK verilerini inceleyebilirsiniz.