Eylülde Ne Hasat Edilir? Bağbozumundan Bal Sağımına
16 Ağustos 2026 · Tarladan Halka
Eylülde ne hasat edilir sorusunun cevabı, Anadolu'nun en eski şenliklerinden birinde saklı: bağbozumu. Eylül; üzümün, incirin ve elmanın ayıdır, ama iş meyveyle bitmez. Arıcılar yaylalardan bal sağımıyla döner, fındık harmanları kalkar, salça kazanları son kez kaynar. Yaz sebzeleri son turunu atarken sonbahar ürünleri tezgaha yeni yeni iner. Kısacası eylül, yazın bereketiyle kışın hazırlığının kesiştiği aydır. Bu yazıda eylül ayında hasat edilen sebze ve meyveleri, bal ve fındık gibi eylüle özel ürünleri ve bu ayda kilerinize ne koymanız gerektiğini anlatıyoruz.

Eylülde hasat edilen meyveler
- Üzüm — bağbozumu ayı; sofralık sultaniye, şaraplık ve pekmezlik çeşitler zirvede.
- İncir — taze incirin en bol dönemi; kurutmalık serimi de eylülde başlar.
- Elma — starking, golden ve amasya elması dalını doldurur.
- Armut — sonbahar çeşitleri (deveci, santa maria) toplanmaya başlar.
- Şeftali — geç çeşitlerin son turu.
- Nar — erkenci narlar ay sonunda çatlamaya başlar.
- Ayva — ilk ayvalar eylül sonunda sararır.
- Ceviz — yeşil kabuğundan çıkarılıp kurutulmaya serilir.
- Fındık — Karadeniz'de harman zamanı; yeni mahsul fındık eylülde çuvala girer.
- Kestane — yüksek bölgelerde ilk kestaneler ay sonunda düşer.
Eylülde hasat edilen sebzeler
- Salçalık domates ve kapya biber — kazan kaynatmanın son ve en yoğun ayı.
- Patlıcan — közlemelik ve turşuluk son bolluk dönemi.
- Kuru soğan ve patates — kışa girecek ana stok eylülde depolanır.
- Mısır — geç ekim taze mısırın son ayı.
- Taze fasulye — Karadeniz ve geçit bölgelerinde sürer.
- Bal kabağı — ilk bal kabakları tarladan kesilir.
- Lahana ve karnabahar — ilk sonbahar turfandası tezgaha iner.
- Ispanak, roka, tere — güz yeşilliklerinin ilk hasadı.
- Turşuluk salatalık ve biber — küp basmanın tam zamanı.
- Pırasa — ay sonunda ilk pırasalar sökülür.
Eylüle özel iki hazine: bal sağımı ve yeni mahsul fındık
Eylül, arıcının hasat ayıdır: yayla çiçeklerinden dönen kovanlarda petekler sırlanır ve yılın balı sağılır. "Yeni mahsul bal" ifadesini en çok bu ayda duymanızın sebebi budur — gerçek üretici balı, yılda bir kez, sağım döneminde çıkar. Kaçkarların eteklerinde kovan gezdiren üreticilerin ballarını Artvin bal ve arı ürünleri sayfamızda sağımından kısa süre sonra, üreticinin kendi fotoğraflarıyla bulabilirsiniz. Karadeniz'de ise aynı günlerde fındık harmanı kalkar; yeni mahsul fındığın kokusu, marketteki eski mahsulle kıyas kabul etmez.

Eylül hasadı tablosu: ürün, bölge ve saklama
| Ürün | Öne çıkan bölgeler | Nasıl saklanır? |
|---|---|---|
| Üzüm | Manisa, Denizli, Nevşehir | Buzdolabında; pekmez, kurutmalık, sirke |
| İncir | Aydın, İzmir | Taze 2-3 gün; kurutulursa kış boyu |
| Elma | Amasya, Isparta, Niğde | Serin ve karanlık depoda aylarca |
| Bal | Artvin, Ordu, Muğla | Oda sıcaklığında, ağzı kapalı kavanozda yıllarca |
| Fındık | Ordu, Giresun, Trabzon | Kabuklu ve serin yerde; kavrulmuşu kavanozda |
| Salçalık domates | Balıkesir, Bursa, Ege | Salça olarak kavanozda kış boyu |
| Ceviz | Bitlis, Kahramanmaraş | Kabuklu, kuru ve serin yerde |
| Bal kabağı | İç Anadolu, Sakarya | Serin yerde bütün halde aylarca |
Eylülde kiler nasıl doldurulur?
Eylül, kilerin son yazım ayıdır: salça kazanı bu ay son kez kaynar, turşu küpleri basılır, kurutmalıklar toplanır. Bu telaşa vakti olmayanlar için üreticilerin kendi mutfağında hazırladığı salça, turşu ve reçeller Balıkesir reçel, salça ve turşu sayfasında hazır bekliyor; sofralık taze ürünler için de meyve ve sebze kategorisinden hasadı yapan üreticiye doğrudan sipariş verebilirsiniz. Bir püf noktası: kışlık alışverişi ekime bırakmayın — eylül sonunda hem çeşit azalır hem fiyat yükselir. Bölgenizdeki ürün ve hasat duyuruları için Tarım ve Orman Bakanlığı sayfasını, üretim miktarlarını merak ediyorsanız TÜİK verilerini inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gerçek yeni mahsul bal nasıl anlaşılır?
Gerçek bal sağım döneminde, yani ağustos sonu-eylülde çıkar; yıl boyu 'yeni mahsul' diye satılan bala temkinli yaklaşın. En sağlam yol, balı kovanın sahibinden almaktır: üreticinin adı, ili ve kovan fotoğrafları ilanında görünür, sorularınızı doğrudan ona sorarsınız. Kristalleşme (şekerlenme) balın sahte olduğunu göstermez; tam tersi, çoğu gerçek balın doğal davranışıdır.
Bağbozumu üzümü ile market üzümü arasında ne fark var?
Bağbozumu üzümü tam olgunlukta, şekeri oturmuşken kesilir; market zinciri için üzüm çoğu zaman yolda olgunlaşsın diye erken toplanır. Aradaki fark tadına ve kokusuna doğrudan yansır. Pekmez ve sirke yapacaksanız tam olgun bağbozumu üzümü şarttır.
Eylülde salça yapmak için geç kalmış olur muyum?
Hayır, eylül salçanın son ve en yoğun ayıdır; salçalık domates ve kapya biber ay boyunca bulunur. Ancak ekim başına sarkarsanız hem çeşit azalır hem fiyat yükselir. Domatesi kasayla, hasat gününde alıp aynı gün kaynatmak en iyi sonucu verir.
Kışlık elma ve patatesi nasıl saklamalıyım?
İkisinin de kuralı aynı: serin (0-10 derece), karanlık ve havadar bir yer. Elmaları birbirine değmeyecek şekilde dizin ve patateslerden uzak tutun; elmanın saldığı gaz patatesi filizlendirir. Doğru koşulda ikisi de kış boyu dayanır.
Mevsiminde, hasadı yapan üreticiden almak için Tarladan Halka'yı gezin — her üründe üreticinin adı, ili ve kendi çektiği fotoğraflar var.